Het Geluid van Hasselt en Genk – een terugblik

Of we een kunstwerk konden bedenken voor het slotevenement van de Unie Hasselt-Genk dat de twee steden zou laten samenklinken, met zoveel mogelijk deelnemers uit alle lagen van de bevolking? Of we een manier konden bedenken om een soort klankgolf tussen Hasselt en Genk te creëren, als het even kon langs het Albertkanaal en die veel te grote, nutteloze Tuikabelbrug? Curator van de Unie Hasselt-Genk Tom Van Gestel zag het groots en haalde inspiratie voor zijn vraag bij een historisch muziekspektakel uit het Sovjet-tijdperk waaraan artillerie, koren, orkesten en een hele scheepsvloot deelnamen.

Tuikabelbrug


We dachten meteen aan andere historische voorbeelden die de idee van een twee-eenheid konden  belichamen. Zoals Giovanni Gabrieli die een kleine vijfhonderd jaar geleden in de San Marco basiliek van Venetië twee koren ver uit elkaar plaatste (cori spezatti) om vanuit die opstelling de imposante ruimte in stereo tot klinken te brengen via alternerende, antifonale technieken. Of aan de vader van de Amerikaanse componist Charles Ives, die twee marching bands uit tegenovergestelde richting naar elkaar toe liet marcheren, elk met zijn eigen tune. De vals-juist klinkende botsingen bezorgden zoon Charles een levenslange inspiratie voor de bevreemdende composities waarmee hij later naam zou maken.

Vrij snel kwamen we tot het voorstel om de bipool Hasselt-Genk muzikaal te verenigen via twee geluidsfronten die vanuit beide steden zouden oprukken naar de Tuikabelbrug, waar ze zouden versmelten tot een tweestemmig geheel. We bedachten dat het effect nog groter zou zijn als het Genkse en Hasseltse geluid elk op zichzelf al vooraf een eigen leven zou kunnen leiden. Als het zich van bij de start van de Unie tussen de oren van de Genkenaren en Hasselaren zou nestelen om dan op het slotevenement klinkend verenigd te worden. Een concept voor Het Geluid van Hasselt en Genk was geboren.

Al snel werd duidelijk dat tussen droom en uitvoering vele obstakels liggen (waaronder een kanaal en een brug). Hoe konden we lokale groepen warm maken voor zo’n ambitieus maar vooral ook erg avontuurlijk artistiek project? Hoe haalbaar was het om twee naar elkaar toe bewegende geluidsgolven te creëren? Hoe kon zoiets in openlucht plaatsvinden met muziekinstrumenten die droog moeten blijven? En vooral: wie zou er in staat zijn om zoiets artistiek vorm te geven?

We stapten met ons concept naar Wim Henderickx, componist met een internationale carrière, maar vooral ook een vertrouwenwekkend persoon die reeds bewezen heeft dat hij grote groepen kan enthousiasmeren, zelfs voor minder evidente muziek. Wim was overtuigd en we trokken met hem naar de plek waar alles zou gebeuren. We gingen bovenop de brug staan en lieten onze verbeelding de vrije loop. De omvang van de brug en het kanaal maakten indruk, maar wat vooral opviel was de wind die alle geluid wegblies. Ook een ontnuchterende geluidstest langs het jaagpad wees uit dat niet alleen beschutting, maar ook klankversterking onmisbaar zou worden. De schaal van de onderneming begon stilaan tot ons door te dringen. Werkgroepen gingen aan de slag om de logistiek, productie, werving en communicatie in goede banen te leiden. Plannen werden uitgewerkt, afgeketst, aangepast.

Cobra Wim Henderickx

Na een algemene oproep daagden vertegenwoordigers van niet minder dan veertig lokale muzikale groepen en ensembles op voor een eerste infovergadering. Dikwijls afwachtend, velen met vragen. Ging het moeilijk zijn? Moest er veel gerepeteerd worden? Wim deed met de nodige overtuigingskracht zijn plan uit de doeken. Het concept was intussen geëvolueerd tot een ‘levende klanksculptuur’ die op de brug vanop drie podia zou worden uitgevoerd: een symfonisch orkest, een harmonieorkest en centraal een groot koor met twee solisten en percussie. Antifoon zou een compositie worden met een duidelijke structuur, maar tegelijk met veel vrijheid waarin iedereen, van beginner tot gevorderde, zijn plek zou vinden. De creatie zou vooraf gegaan worden door optochten vanuit Genk en Hasselt met mobiele klankmakers.  Wim zou ook twee stadstunes componeren voor Genk en Hasselt die aan het eind van de compositie zouden weerklinken en die vooraf door de beiaardiers, maar ook door straatmuzikanten de hele zomer lang gespeeld zouden worden.

Drie podia

Tim Finoulst (c) Kristof Vrancken verkleind

© Kristof Vrancken

Beluister hier de stadstune voor Hasselt:

En hier de stadstune voor Genk:

Het enthousiasme groeide, en enkele maanden voor de creatie konden we rekenen op deelnemers uit acht koren, vier harmonieorkesten, het Limburgs symfonisch orkest Jeugd en Muziek en enkele percussiegroepen. Toen even later ook het Hasseltse conservatorium en de Genkse muziekacademie op de kar sprongen met grote groepen zangertjes en percussionisten, zaten we met een onverwacht probleem: de hoeveelheid deelnemers overtrof onze verwachtingen en capaciteit, en voor velen onder hen moest een droog plekje op de brug voorzien worden. Er werd gecijferd en gerekend, het werd steeds duidelijker dat logistiek en techniek een enorme uitdaging zouden worden. Yves Mergaerts van Kick bracht redding. Hij stelde een transparante, overdekte constructie voor die plaats zou bieden aan een koor van meer dan 200 zangers, en pakte tegelijk ook de geluidsversterking aan met een driedelige opstelling die recht deed aan het muzikale concept.

Z33_DE_UNIE_2014_KVRANCKEN043

© Kristof Vrancken

Op 5 oktober werd om klokslag 16u met een kanonschot Het Geluid op gang geschoten.

Meteen daarna loeiden vanuit de verte de sirenes en brandweerwagens kwamen traag vanuit tegenovergestelde richting naar de brug gereden.

Achter hen volgden kolonnes van zingende fietsen en toeterende Vespa’s, op het kanaal zelf voeren twee vloten van pleziervaartuigen elkaar tegemoet.

© Kristof Vrancken

© Kristof Vrancken

Onder de Tuikabelbrug wachtten twee alpenhoorns hen op, elk langs één kant van het kanaal.

In een muzikaal vraag en antwoord lieten ze het metaal van de brug zinderen. Boven op de brug baande een stoet van op PVC-instrumenten muziek spelende kinderen zich een weg tussen de toegestroomde mensenmassa.

Gaandeweg begonnen ook de verschillende orkesten zich te roeren met korte klankinterventies.

Uit de verte kwamen terraswagens met de percussiegroepen van Luc Mishalle en Jo Zanders langs de jaagpaden naar de brug toe, gevolgd door twee mobiele beiaarden die de tunes van Genk en Hasselt speelden.

Beiaard

Een laatste kanonschot, dichtbij de brug gaf vervolgens het startsein van Antifoon, de gloednieuwe compositie van Wim Henderickx. Muzikale energieën en kleuren wisselden elkaar af: veelkleurige, orkestrale klanken werden onderbroken door interventies van percussiegroepen.

Pulsmatige passages werden gevolgd door langgerekte, harmonieuze klankgolven.

De muziek golfde heen en weer over de brug, van het ene podium naar het andere.

Zowat vijfhonderd muzikanten gaven meer dan een half uur lang het beste van zichzelf, aangevuurd door drie dirigenten: Pieter Schuermans voor het symfonisch orkest, Diederik Glorieux voor de koorzangers en Kevin Houben voor het harmonieorkest. Centraal op de brug leidde Wim Henderickx vanuit een soort commandocentrum het geheel in goede banen. Naar het eind van de performance verschenen twee solisten op het centrale podium. Elise Caluwaerts, colloratuursopraan en de bas Werner Van Mechelen dreven in hun duo de muzikale symboliek ten top en zetten een langgerekt, lyrisch orgelpunt op Antifoon.

© Kristof Vrancken

© Kristof Vrancken

Na het applaus zetten de orkesten een laatste maal de stadstunes in, in een stevige up-tempo versie deze keer. Muzikanten en publiek keerden nadien huiswaarts, en het werd weer stil op de Tuikabelbrug.

© Kristof Vrancken

© Kristof Vrancken

1 reactie

Opgeslagen onder Het Geluid van Hasselt-Genk

Een Reactie op “Het Geluid van Hasselt en Genk – een terugblik

  1. Pingback: Atelier de Stad Hasselt-Genk | Musica blogt!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s