Categorie archief: Opleiding

CONNECT II : Inner Voicing, Distant Touch

Perspectieven op meerstemmigheid

Meerstemmigheid, contrapunt, polyfonie… Uitdagende termen, maar wezenlijk bestanddeel van muziek uit verleden en heden, van oost tot west, van noord tot zuid. Hoe gaan we om met meerstemmigheid los van theorie en partituur? Hoe ontwikkel je er een intuïtie voor? Hoe leidt de ene stem, en volgt de andere? Welke culturele, akoestische en lichaamseigen principes sturen dit proces?

Van januari tot april 2014 organiseerde Musica een workshopreeks rond meerstemmigheid voor melodie-ïnstrumenten en de stem onder leiding van internationale specialisten. In deze avontuurlijke zoektocht onderzochten de deelnemers telkens een ander perspectief op meerstemmigheid. Historische, etnische en actuele benaderingen kwamen aan bod.

Afbeelding

Overzicht sessies

Hendrik Vanden Abeele beet de spits af met een sessie over de kiemen van de meerstemmigheid in het gregoriaans. Vanuit recitatieformules met woord- en zinsaccenten als ankerpunten evolueerde zijn sessie naar eenvoudige vormen van meerstemmigheid, verschuivende bourdons en eenvoudige canons.

Niels Berentsen richtte zich op de renaissance. Hij liet de deelnemers een of meerdere stemmen improviseren op gregoriaanse melodieën, wat ook in de 15de eeuw nog steeds een standaardpraktijk voor zangers was. De praktijk van geïmproviseerde canons werd onderzocht.

Tcha Limberger verwierf muziek als een tweede moedertaal. Zijn omgang met meerstemmigheid en improvisatie was aanvankelijk louter intuïtief en evolueerde pas later naar meer bewustzijn. Het spelen met ondertonen op de viool was een mooie toeleiding naar de volgende sessie.

Robin Hayward liet iedereen kennismaken met de Tuning Vine, een door hem zelf bedacht fysiek model met bijhorende software dat toonrelaties hoorbaar én zichtbaar maakt in een driedimensionaal vlak. De volledig auditieve focus op just intonation laat blijkbaar de fysieke realiteit van stem en instrument overstijgen. Het lichaam komt volledig ten dienste van wat men wil horen.

Pieter Stas was de persoon bij uitstek om tijdens een erg actieve sessie de oude praktijken te verbinden met hedendaagse benaderingen van meerstemmigheid. De uitbreiding naar praktische toepassingen met nieuwe media lag dan ook voor de hand.

Afbeelding

Op naar de volgende fase

De deelnemers, erg gemotiveerde leerkrachten uit het deeltijds kunstonderwijs, fungeren als ambassadeurs van het project. In een tweede fase (schooljaar 2014-2015) gaan zij in de eigen lespraktijk experimenterend aan de slag. Musica zorgt voor ondersteuning en terugkommomenten met discussie en uitwisseling van ideeën.

De opgedane ervaringen resulteren in een nieuwe publicatie in de reeks Connect, met actuele en vernieuwende werkvormen om meerstemmigheid beter te integreren in de educatieve praktijk. Deze publicatie verschijnt eind 2015 onder redactie van Hendrik Vanden Abeele (E + NL).

In samenwerking met Alamire Foundation

AF_zww_50mm zonder ondertitel

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder CONNECT II, Onderzoek en ontwikkeling, Opleiding, Voor leerkrachten en kinderbegeleiders, Voor muzikanten en kunstenaars

0pleiding Tonaal Gereedschap (Sessies 3 en 4 – dinsdag 25 februari en 18 maart 2014)

Tijdens de derde sessie was Tobias Cramm uit Basel te gast. Tobias is gespecialiseerd in improvisatie in de klassieke stijl. Via erg vertrouwd in de oren klinkende composities van Haydn en Clementi, toonde hij hoe klassieke muziek benaderd kan worden als een ontrafelbare draad. Wie inzicht krijgt in het vlechtwerk, wordt ook in staat om nieuwe variaties en muzikale alternatieven te bedenken. De deelnemers werden uitgenodigd om één en ander aan het klavier uit te testen in duo’s, wat meteen interessante en fraaie resultaten opleverde.

Tobias is ook de leraar van Alma Deutscher, een jong meisje dat door hem reeds zeer vroeg werd opgeleid in de partimento-traditie. Om zijn manier van werken te illustreren bracht hij samen met haar een paar korte improvisaties via een skypeverbinding. Zonder meer indrukwekkend om te horen hoe de partimento-aanpak leidt tot zelfzeker en muzikaal denken aan het klavier door een nog jong kind.

Anthony Romaniuk ging tijdens de vierde sessie dieper in op het aspect improvisatie tijdens de romantiek. Hoe was de evolutie van dit idioom gelinkt aan de snelle ontwikkeling van de instrumenten in de eerste helft van de 19de eeuw? Hoe leidde dit tot nieuwe en uitvergrootte muzikale vormen? Welke rol speelde improvisatie tijdens de uitvoeringen van bestaande composities? Wat kan dit alles nog (of opnieuw) betekenen voor musici van nu? Met een aantal zeer vroege audio-fragmenten illustreerde hij hoe grote musici ook in de twintigste eeuw nog speelden met diverse parameters van de uitvoeringspraktijk, ook al was het echte preluderen reeds uit de mode. Dit alles resulterend in een grote diversiteit aan interpretaties.

Tijdens de parallelle sessies onder leiding van Lieven Strobbe maken de deelnemers zich de basisprincipes van Tonal Tools eigen. Hoe kan je er in de klavierklas op diverse niveau’s mee aan de slag? Tijdens de vierde sessie leidde dit tot de eerste recomposities van bestaande muziek van Tsjaikovski en Schumann. Verrassend hierbij is hoe snel je vanuit een onbecijferde bas, via improvisatie en suggestie bijna letterlijk naar een bestaande compositie kan toespelen… om pas daarna met de partituur geconfronteerd te worden. Een echte eye-opener.

20140225_102731_resized

Lieven

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder CONNECT I, Onderzoek en ontwikkeling, Opleiding, Tonal Tools, Voor muzikanten en kunstenaars

0pleiding Tonaal Gereedschap (Sessie 2 – dinsdag 11 februari 2014)

Vanaf de tweede sessie splitsen de deelnemers zich telkens op in twee groepen. De ene helft begint met de sessie van de gastspreker, dit keer klavecinist Ewald Demeyere. De andere helft sluit aan bij de workshops van Lieven Strobbe, auteur van Tonaal Gereedschap. Na de pauze wisselen de groepen van lesgever.

Ewald Demeyere dompelde de aandachtige deelnemers onder in de denkwereld van de 17de- en 18de-eeuwse klavierspelers: de wereld van het partimento. Hoe werden zij vaardig met muziek? In welke omstandigheden gebeurde dat? Wat is een partimento eigenlijk? De deelnemers kregen de gelegenheid om enkele partimenti aan het klavier uit te proberen: een kennismaking aan den lijve met de interne keuken van de barokmuzikant. Ewalds boeiende uiteenzetting deed al snel naar meer verlangen.

Lieven Strobbe stak van wal met een eerste van vier workshop-lezingen die het materiaal van Tonaal Gereedschap aan de praktijk moet linken. De focus lag bij de mogelijkheden om met beginners aan het klavier erg auditief en creatief aan de slag te gaan… en hen meteen hun eerste eigen muziek te laten verzinnen. Het spreekt vanzelf dat alle deelnemers hierbij plaats namen aan het klavier. Via korte opdrachten in kleine groepjes verkenden zij de mogelijkheden van ‘Tertia’ en ‘Quiescenza’, twee basisprincipes van Tonaal Gereedschap. Het is fascinerend hoe met beperkt materiaal en een gelimiteerde techniciteit onmiddellijk fascinerende muziek kan gemaakt worden.

Inmiddels zijn beide versies van de app Tonal Tools beschikbaar:
Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.musica.formulabrowser&hl=nl
iOS: https://itunes.apple.com/us/app/tonal-tools/id797585650?mt=8

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder CONNECT I, Onderzoek en ontwikkeling, Opleiding, Tonal Tools, Voor muzikanten en kunstenaars

0pleiding Tonaal Gereedschap (Sessie 1 – dinsdag 28 januari 2014)

Niet minder dan 24 leerkrachten klavier waren een aandachtig publiek tijdens de eerste sessie van Tonaal Gereedschap/Tonal Tools in Conservatorium Mechelen. Met dit unieke project biedt Musica handig en efficiënt gereedschap om werk te maken van een meer creatief-inzichtelijke benadering van tonale muziek, over idiomen en genres heen. Het materiaal is in de eerste plaats bedoeld voor toepassingen in het Vlaamse Deeltijds Kunstonderwijs.

Auteur Lieven Strobbe belichtte het spanningsveld tussen een opleiding gericht op ‘klassiek’ repertoire en de uitdagingen voor de klavierleraar van de toekomst. Belangrijke inspiratie vindt hij in de basisprincipes van de achttiende-eeuwse klavierdidactiek en de jazz.

De deelnemers maakten een eerste keer kennis met de negen componenten van Tonaal Gereedschap en de app Tonal Tools. Praktische toepassingen aan het klavier maakten het materiaal een eerste keer concreet.

sessie 1 foto 02 sessie 1 foto 03

De tweede sessie van de opleiding Tonaal Gereedschap gaat door op dinsdag 11 februari onder leiding van Lieven Strobbe en met Ewald Demeyere als gastdocent. De sessie gaat in op specifieke toepassingen van Tonaal Gereedschap op barokmuziek. Het didactische luik laat zien hoe je met het materiaal aan de slag kan vanaf de eerste klavierles.

De app Tonal Tools is reeds beschikbaar in de Play Store. De versie voor iOS volgt snel.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder CONNECT I, Onderzoek en ontwikkeling, Opleiding, Tonal Tools, Voor muzikanten en kunstenaars

Opleiding ‘Muzikaal spel voor de Allerkleinsten’

Unieke opleiding rond muzikale ontwikkeling van baby’s en peuters 

o.l.v. Portugese experten

Helena Rodrigues en Ana Paula Almeida 

Zopas rondden twaalf deelnemers de opleiding Muzikaal Spel voor de Allerkleinsten af. Onder leiding van Helena Rodrigues en Ana Paula Almeida gingen zij gedurende vier dagen op zoek naar de bronnen van de eigen muzikaliteit. De deelnemers werden uitgenodigd om muzikaliteit te benaderen als een vanzelfsprekend gegeven, geworteld in lichaam en stem. Samenwerking en interactie waren de kernideeën van waaruit een heleboel praktische werkvormen werden beleefd, uitgediept en besproken. Op het einde kon iedereen de opgedane ervaring in praktijk brengen tijdens een sessie met baby’s en peuters.

Musica organiseert op 3 mei een extra sessie onder leiding van Sarah Verhulst, artistiek coördinator Babelut.

Muzikaal Spel voor de allerkleinsten

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder 0-4 jaar, Babelut, Opleiding, Voor kinderen en jongeren, Voor muzikanten en kunstenaars

Bewegen tot het zingt

AfbeeldingIn januari organiseert Musica vijf sessies onder leiding van Angélique Willkie. De reeks is een artistieke zoektocht van de deelnemers naar de relatie tussen lichaam en stem. Werkveld is basisschool De Evenaar te Antwerpen. Tijdens de pauzes wordt inspiratie gezocht in het vrije spel van kinderen, waar stem, lichaam en expressieve mimiek een spontaan en ondeelbaar geheel vormen. De reeks mondt uit in een nieuwe nascholing voor leerkrachten basisonderwijs.

 

De eerste sessie maakte reeds duidelijk dat de relatie tussen lichaam en stem niet bij iedereen optimaal is. De redenen zijn vaak divers en complex: de eigen biografie, de akoestische omstandigheden waarin gewerkt wordt, banale gewoontes in de omgang met elkaar, onbewuste remmingen… Een aantal symptomen werden op tafel gelegd, herkend en benoemd. Aanleiding genoeg voor wat uitdagende fysieke oefeningen die de relatie tussen aandacht en bewustzijn onderzochten. Bedoeling was de bewegingen van het lichaam (opnieuw) als geheel te ervaren. 

We kijken uit naar de volgende sessies.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder 0-4 jaar, Babelut, Opleiding, Voor kinderen en jongeren, Voor leerkrachten en kinderbegeleiders, Voor muzikanten en kunstenaars

Extra sessie CONNECT in academie Merksem

Op vraag van de deelnemers organiseerde Musica op dinsdag 24 april een zesde CONNECT-sessie onder leiding van Lieven Strobbe. De deelnemers brachten deze keer zelf voorbeelden aan met een nadruk op idiomen uit de negentiende en twintigste eeuw. Het werd voor iedereen zonneklaar dat partimento-gegevens tot ver in de twintigste eeuw een betekenisvolle rol speelden bij het componeren. Vanuit de jazz en het inmiddels uitgebreide tonale idioom ontstonden nieuwe partimenti, zij het niet meer in de strikt historische betekenis van het woord.

Tegen de zomer ontwikkelt Musica – in samenwerking met de deelnemers – een kladversie van een inspiratieboek voor leerkrachten klavier. Het wordt geen handboek, eerder een soort gereedschapskist voor leerkrachten die met hun leerlingen creatief aan de slag willen gaan vanuit een tonale insteek. Een instrument dat uitnodigt om het artistieke proces centraal te stellen, om de klavierdidactiek te baseren op de mogelijkheden, de aspiraties en de muzikale fantasie van de leerling aan de hand van hanteerbaar materiaal.

In deze reeks traden vijf lesgevers voor het voetlicht – we noemen hen liever initiators – die elk vanuit eigen achtergrond en ervaring een licht wierpen op de relevantie van partimento en leadsheet voor een actuele klavierdidactiek binnen het kader van tonale muziek.

Deze extra sessie rondde de eerste fase van het project af. In de volgende fase toetsen de deelnemers de verzamelde ideeën af aan de praktijk. Van daaruit ontwikkelt het inspiratieboek zich verder.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder CONNECT I, Muzikaal Erfgoed, Muzikaal erfgoed voor kinderen & jongeren, Onderzoek en ontwikkeling, Opleiding, Voor muzikanten en kunstenaars