Vorming ‘Ik ben niet/wel muzikaal’ voor Kempense Initiatieven Kinderopvang (KIKO)

Op donderdag 3 maart 2016 organiseerden we een studiedag ‘Ik ben niet/wel muzikaal’ voor de Kempische IBO’s (Initiatieven Buitenschoolse Kinderopvang). IBO Speeltoren uit Herenthout bezorgde ons een verslagje van hoe ze met de opgedane inspiratie aan de slag gingen voor de invulling van hun muziekdag.

Foto 1

De twee medewerksters die de activiteit begeleidden, waren verkleed als stoere meiden (bikergirls). Omdat deze meiden altijd erg stoer zijn en vaak naar luide muziek luisteren, wilden ze nu wel eens iets rustiger aan doen.

Er werd aan de kinderen verteld dat er een activiteit zou plaatsvinden, waarin muziek maken centraal staat. Er werd duidelijk vermeld dat IEDEREEN muziek kan maken, muziek maken wil immers niet enkel zeggen dat je kan zingen.

Foto 2

Verloop activiteit:

Er werd een ‘muzikaal rad’ voorzien, waaraan de kinderen konden draaien en waar verschillende muzikale activiteiten op vermeld stonden:

– experimenteren met trompetten

– kleurendobbelsteen: een voor een gooien met de dobbelsteen
De kinderen mochten binnen in de opvang een voorwerp gaan zoeken, in de kleur die ze gegooid hadden. Vervolgens mochten ze experimenteren met de verschillende geluiden die deze voorwerpen maken.
Deze activiteit was een echt succes, zowel bij de grote als bij de kleinere kinderen.

– zakdoek leggen: met muziekinstrumenten i.p.v. met een zakdoek

– spelletje ‘dirigentje’

– schuddoosjes: dezelfde geluiden zoeken
Er zaten verschillende voorwerpen verstopt in de schuddoosjes, steeds twee doosjes met hetzelfde voorwerp.

– experimenteren met buizen
De oudste kinderen moesten het ritme proberen aan te houden, de jongste kinderen (kleuters) dienden geen vast ritme aan te houden.

– geluidenmassage
Genieten geblazen. Een kindje zei: “Ik werd helemaal stil vanbinnen.”

De vorming ‘Ik ben niet/wel muzikaal’ kaderde binnen het ‘lerend netwerk Kunstkriebels’ van SPK vzw/KIKO.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Gastcolleges rond muziekeducatie in het non-formele veld voor LUCA Lemmens

In samenwerking met de Specifieke Lerarenopleiding van LUCA School of Arts campus Lemmens liet Musica tijdens het lopende academiejaar een 35-tal studenten kennismaken met de wereld van muziekeducatie in het non-formele veld. Na een algemene inleiding en, voor sommigen, meer specifieke achtergrond rond muzische interacties met baby’s en peuters, volgde de opdracht om voor dit brede veld een project uit te tekenen. We lieten daarbij in het midden of het project een concrete invulling zou krijgen, dan wel een virtuele oefening zou blijven.

De opdracht leverde een mooie oogst aan ideeën op. Een grote maatschappelijke betrokkenheid sprong hierbij in het oog. De allerkleinsten, mensen met dementie, slechthorenden, vluchtelingen, kinderen, jongeren en volwassenen, … diverse doelgroepen passeerden de revue. Resultaat van de opdracht was alvast een positief inzicht in de mogelijkheden van dit voor velen nog onbekende werkveld.

Musica heeft de projectvoorstellen met veel interesse gelezen en gewogen. Niet als een examinator, maar met de blik van het werkveld zelf. Hoe komt het dossier over? Maakt het nieuwsgierig? Welke aspecten ontbreken? Zijn de ambities relevant en haalbaar? Is de insteek origineel? Na een eerste lezing en terugkoppeling presenteerden de studenten hun projecten aan elkaar.

Enkele studenten laten het alvast niet bij plannen op papier, maar vertalen hun project ook naar de realiteit, wat wij alleen maar kunnen toejuichen. Zo gaat masterstudente Astrid Vanhees aan de slag met slechthorende kinderen in Hasselt. Zij zal hiervoor coaching krijgen ondersteund door het Musicafonds.

De samenwerking met LUCA School of Arts krijgt volgend academiejaar ook een vervolg.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized, Voor muzikanten en kunstenaars

Orlando! – Musicaklassen 2015-2016

Meer dan 900 kinderen en hun leerkrachten lieten dit schooljaar sporen van meerstemmigheid na op Provinciaal Domein Dommelhof te Neerpelt. Met Orlandus Lassus als lichtend voorbeeld zongen, dansten en speelden zij zelfverzonnen lijnen in canon en imitatie. Dankzij een tiental ervaren Musicadocenten resulteerde elke week Musicaklassen in een uniek parcours, met eigen dynamiek, artistieke wisselwerking en toonmoment.

20151014-D3S-40531

(c) Jean Vandijck

20151014-D3S-40563

(c) Jean Vandijck

017-MRas-Musicaklassen-2067

(c) Marc Ras

Hedendaagse insteken, zoals Dieter Schnebels Maulwerke en Cathy Berberians Stripsody, vormden het aanknopingspunt voor het (her)ontdekken van de eigen stem. Call-response liedjes groeiden uit tot elkaar overlappende imitaties. Soundpainting verzoende structuur en improvisatie met elkaar. Tegelijk was deze muzikale tekentaal inspiratie voor het verzinnen van eigen choreografieën.

20151014-D3S-40633

(c) Jean Vandijck

Net als de Musicaklassen van een schooljaar eerder kaderde Orlando! in een onderzoek naar manieren om op het niveau van de basisschool op een auditief-creatieve manier met meerstemmigheid om te gaan.

Bekijk hieronder een compilatiefilmpje met de sterkste fragmenten uit de verschillende toonmomenten:

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder 8-12 jaar, Musicaklassen, Uncategorized

Bach: Recomposed

Jongeren creëren voorprogramma bij een klassiek concert

Voelen jongeren zich wel voldoende thuis in de concertzaal van vandaag? Volstaat het dat ze af en toe een klassiek concert bijwonen of moeten ze ook actief betrokken worden bij de programmatie? Dit soort vragen stelt Musica zich in het kader van het format Labo Publiek Geluid. Samen met CC Westrand in Dilbeek gaven we jongeren de kans om zelf een voorprogramma te maken voor een concert van het saxofoonkwartet BL!NDMAN op zondag 20 maart 2016. 12 leerlingen uit het 6de jaar van het Regina Caelilyceum in Dilbeek doken in de muziek van J.S. Bach en pasten diens meerstemmigheid toe tijdens een originele groepsperformance in de inkomhal van de concertzaal.

IMG_1712

Het project verliep in drie sessies die begeleid werden door docent experimentele muziek Jasper Vanpaemel en Musica. Het vertrekpunt was de muziek van Bach uit het concert van BL!NDMAN. In de eerste sessie beluisterden de leerlingen een fragment uit het concert om het daarna te ontleden in korte motieven en thema’s, muzikale bouwstenen waarmee ze aan de slag gingen. Via de software Audacity werden allerlei geluidseffecten toegepast die te vergelijken zijn met de technieken die Bach in zijn tijd gebruikte: transponeren, uitrekken, inkorten, knippen en plakken.

IMG_1713

Zo creëerden de jongeren een arsenaal van eigenaardige samples, waarin Bach slechts sporadisch te herkennen valt. Terwijl de eerste sessie diende om de muziek te analyseren en te ontleden, stond de tweede in het teken van muzikale re-compositie (vandaar ‘recomposed’ in de titel). Uit de samples van de eerste sessie ontstond een nieuw muzikaal geheel dat gestructureerd werd door Jasper Vanpaemel. Hierbij gebruikten de leerlingen hun eigen laptop en een effectenpedaal. Een dirigent bleek niet nodig: er werd besloten om via een systeem van tekens elkaar te dirigeren.

IMG_1714

In de derde en laatste sessie vertaalden de jongeren hun muzikale creatie naar een ruimtelijke setting, namelijk de inkomhal van de indrukwekkende academie Dil’arte in Dilbeek, waar het concert van BL!NDMAN ook plaatsvond. Zes versterkers werden verspreid in de ruimte opgesteld met bij elke versterker een groepje van twee leerlingen. De afstand tussen de leerlingen en akoestiek van de zaal bepaalden mee het uiteindelijke resultaat. Een partituur met instructies diende om iedereen te herinneren aan de gemaakte afspraken. Toen het publiek van BL!NDMAN verzamelde in de inkomhal, verrasten de leerlingen met hun eigenzinnige voorprogramma. Nadien woonden de jongeren het concert van BL!NDMAN bij.

DSC_0534DSC_0541DSC_0550

‘Bach: Recomposed’ was een samenwerking van Musica, CC Westrand en Regina Caelilyceum. Met de steun van dynamo3 (CANON Cultuurcel).

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder 12-18 jaar, KlankGuerrilla, Labo Publiek Geluid, Muzikaal erfgoed voor kinderen & jongeren, Uncategorized, Workshop

Babelut Labo: Tafelmuziek

Tafelmuziek is een nieuw Babelut Labo dat momenteel getest wordt in het kinderdagverblijf van de VUB in Jette en in een later stadium ook in Campus O³ in Genk. Stagiaire Gaëlle Stockbroeckx, studente Pedagogie van het Jonge Kind aan de Erasmushogeschool Brussel, volgt de experimenten op.

Doel is, naast veel speelplezier, een context te creëren waarin muzikaal leren gestimuleerd wordt, en dit in de eigen veilige en warme omgeving van de kindbegeleiders en de kinderen. Door het muzikaal spelen te bevorderen, bieden we de allerkleinsten en hun begeleiders fijne, creatieve en verbeeldingsrijke ervaringen. Ervaringen die de kleinsten aanmoedigen en ondersteunen in hun emotionele, sociale en communicatieve ontwikkeling. We willen kindbegeleiders aansporen om dit muzikaal spelen in te bouwen als een constante in de dagelijkse routine van het kinderdagverblijf.

Daarom werken we op de zogenaamde ‘Tripak’ manier. ‘Tri’, van het woord trio – de kindbegeleider, de kinderen en een coach van Musica werken samen aan een muzikaal spel, en ‘pak’ van het woord pakket – een samensmelting van workshop, nascholing en experiment.

We vertrekken van een evenwaardige rol voor elke deelnemer waardoor iedereen gestimuleerd wordt muzikale creativiteit aan boord te leggen. De rollen van inspirator, imitator en communicator zijn zowel voor het kind, de kindbegeleider als de coach weggelegd. Aangezien dit proces direct op de werkvloer plaatsvindt, is de mogelijkheid om kort op de bal te spelen een grote troef.

Tafelmuziek 2

Lees hieronder een verslagje van enkele ‘Tripak’ momenten:

We geven telkens iets mee (materialen of werkvormen) aan de kindbegeleiders. Dingen die ze in een één-op-één situatie kunnen gebruiken maar evengoed ook met de hele groep.

Deze keer ging het om een ritmische input en het nabootsen van klanken. We experimenteerden met een isolatiedeken en zo ontstond er een muzikaal verhaaltje. We werkten met het bewust creëren van een spanningsboog, wat vaak op veel bijval van de baby’s (zowel de jongste als de iets oudere) kon rekenen. We zongen ritmische chants (hoog en laag, zacht en hard) en visualiseerden deze met speelgoed en bewegingen (‘body indirect listening’). De kinderen (peuters) bepaalden uiteindelijk ook of iets hoog, laag, zacht of hard moest. We pasten ook de principes van ‘body direct listening’ toe door het lichaam van de baby’s te aaien en te prikkelen (staccato en legato) ondersteund door ritmische chants. Ook gebruikten we ritmische chants bij het eten en merkten een grappige kauwreflex op bij de kinderen.

Verder speelden we met de belletjes, ééntje aan het beentje van de baby en een ander in de hand van de begeleider om zo een vraag- en antwoordspelletje te creëren. We willen zo het initiatief nemen en imiteren vanuit de baby stimuleren, en de kindbegeleider alert maken op wanneer een kind initiatief neemt en iets nieuws introduceert. Ook al is dit een één-op-één activiteit, toch merkten we dat ook de reacties van andere baby’s hierin een plaats kunnen krijgen.

Bij het verschoonkussen zetten we een intiem ritueel aan door met een kokertje zachtjes in het oor van het kind te fluisteren, en nadien ook in het andere oortje voor een stereo-effect. Belangrijk  hierbij is ook de oogjes, armpjes en beentjes te observeren. Dit experiment speelt in op het luisteren en het bewustworden van de ruimte.

We zijn erg benieuwd te zien hoe de begeleiders met al deze werkvormen aan de slag zullen gaan en monitoren de evoluties nauwgezet. Na enkele sessies is alvast duidelijk dat de kindbegeleiders al veel meer durven experimenteren en dat de kinderen de kindbegeleiders stimuleren om muzikaal aan de slag te gaan.

 

1 reactie

Opgeslagen onder 0-4 jaar, Babelut, Uncategorized, Voor leerkrachten en kinderbegeleiders

Musicaklassen 2015-2016: the kids are alright

Musicaklassen 2015-2016 draaien op volle toeren. Dit schooljaar werken we verder rond meerstemmigheid en staat de veelzijdige figuur van Orlando Lassus centraal.

Onze Musicadocenten komen elk jaar voor nieuwe uitdagingen te staan, maar weten steeds creatieve manieren te vinden om hiermee om te gaan. Ode aan deze geweldige docenten die zich elke keer weer smijten en er telkens in slagen kinderen en leerkrachten te verbazen over wat ze zelf kunnen, durven en nog niet wisten.

IMG_1686

Deze samenvatting die docent Gerhardt Heusinkveld deelde op z’n Facebookpagina is te mooi om te laten liggen. Over hoe alles verandert, verkleurt en toch hetzelfde blijft.

Afgelopen 2 weken weer in België gewerkt. Bij Musica – Impulscentrum voor Muziek. Een uniek instituut, maar dat weten jullie inmiddels wel. Basisscholen vanuit heel Vlaanderen komen daar naartoe en verblijven intern van maandag tot vrijdag.

Ik werk er inmiddels 9 jaren. 5 a 6 weken per les-seizoen. Elk jaar geeft zijn eigen uitdagingen. Konden kinderen 9 jaar geleden nog perfect body percussie oefeningen uitvoeren, anno 2016 is het bijna niet te doen. Moest je 9 jaar geleden keihard werken aan het verminderen van onzekerheid en vergroten van verbaliteit, anno 2016 geven kinderen zichzelf en de ander schaamteloos een compliment. Hadden kinderen 9 jaar geleden nog een afstand tot de docent, anno 2016 is die minimaal. Konden kinderen zich 9 jaar geleden nog een uur lang focussen op oefeningen, anno 2016 is de concentratiespanne afgenomen tot 15 seconden. Je ziet, elk jaar heeft zijn eigen uitdagingen. Wij als docenten passen elk jaar weer onze methodieken aan om aansluiting te vinden bij de tendensen bij de kinderen en docenten. Het is geweldig om te doen. En zeer intensief bij tijd en wijle. De laatste 2 seizoenen werken we met polyfone samenzang en dat heeft veel focus nodig. Dat is erg nodig. Het vergroten van focus. Als dan bij het toonmoment blijkt dat hetgeen waaraan we gewerkt hebben vanuit de kinderen zelf komt, rijd ik moe maar voldaan naar huis.

Klassen bestaan inmiddels uit minimaal 5 culturen. Deze week had ik kinderen van Marokkaanse, Italiaanse, Roemeense, Iraanse, Congolese, Vlaamse en Turkse komaf. Zo renden we plots door het lokaal ‘sajjaq’ te zingen. Dat is ‘worst’ in het Arabisch. Vraag me niet waarom we ‘worst’ liepen te zingen. Dat ontstond. Het gaf de Arabische kinderen een plek in de groep. De niet Arabische kinderen vonden het reuze interessant. Ze kwamen daardoor dichter bij elkaar. Het werd tastbaar, die vreemde wereld waar ze vandaan komen.

Zo heeft elke tendens zijn eigen uitdagingen. Maar wat ik de afgelopen jaren heb ingezien, is dat het allemaal mensenkinderen zijn. Zo noem ik ze ook. Mensenkinderen.
Ze zijn leuk. The kids are alright.

G

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder 8-12 jaar, Musicaklassen

Eersteklasconcerten 2016 met I Solisti del Vento

in Concertgebouw Brugge en deSingel te Antwerpen

(c) Rani Poppe

(c) Rani Poppe

(c) Rani Poppe

(c) Rani Poppe

(c) Rani Poppe

(c) Rani Poppe

Met 11 verschillende blaasinstrumenten van piccolo tot alpenhoorn – en zelfs een industriële ventilator – bliezen de voorbije week I Solisti del Vento meer dan 1400 kinderen van het eerste leerjaar en hun leerkrachten op weg tijdens Eersteklasconcerten. Op het programma van Musica’s bekroonde format stond werk van Debussy, Tomasi, Messiaen en Ligeti, naast creaties van Michiel de Malsche en Diederik Glorieux.

(c) Tim Theo Deceuninck

(c) Tim Theo Deceuninck

(c) Tim Theo Deceuninck

(c) Tim Theo Deceuninck

(c) Tim Theo Deceuninck

(c) Tim Theo Deceuninck

Behoorlijk wat luistervoer van topniveau dus. Toch vloeiden ook dit keer aandachtig luisteren en actief beleven naadloos in elkaar over. Speels, vol overgave of met sérieux, kinderen van de eerste klas gingen complexloos de confrontatie met deze muziek aan, de volle 80 minuten lang. Tijdens dit muzikale avontuur musiceerden I Solisti bovendien zonder compromissen op hoog niveau en met het volle respect voor het diverse 6-jarige publiek.

(c) Rani Poppe

(c) Rani Poppe

Bekijk hieronder een filmpje over Eersteklasconcerten in deSingel waarin de kinderen en de juffen aan het woord komen:

Ook I Solisti del Vento toonden zich erg opgetogen over hun medewerking aan Eersteklasconcerten:

“From the I Solisti team a warm and sincere ‘thank you’ for creating together this wonderful production! The responses of the children upon the music and the body language of you all were fabulous, at moments even unforgettable. Especially I want to thank Hans and everybody at Musica for helping us to create an edition that fits the ensembles DNA perfectly – This was something we really hoped to achieve from the beginning, but were puzzled about at the start of the process… Thanks for your support, expertise and ingenuity, it worked out delightfully! And as Bruce articulated so well already – the whole process was enjoyed and loved by all of us. We will spread the word about this wonderful ‘concert&workshop-concept’ and we hope to work with all of you again in the near future.”

Op de blog van één van de deelnemende scholen staat een leuk verslagje te lezen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder 4-8 jaar, Eersteklasconcerten, Voor kinderen en jongeren, Voor leerkrachten en kinderbegeleiders