Tagarchief: Stijn Demeulenaere

Muziek onder de maan – Een verslag van OORtreders in tekst, beeld en geluid door Emmanuel van der Beek

Emmanuel van der Beek is student architectuur, cultureel omnivoor en semi-professioneel videast en kunstcriticus. Wij nodigden hem uit voor OORtreders. Lees hieronder zijn multimediaal verslag.

Vrijdagavond was een geslaagde openingsavond. Gitaarkwartet ZWERM opende OORtreders met kosmische muziek in de kerk van Neerpelt, onder een gigantische maan, verbazingwekkend om te zien en te horen. Diezelfde maan hing zaterdag in Provinciaal Domein Dommelhof, waar ’s avonds het tweede deel van het festival begon. Een nachtelijk festival voor kunst die niet onder één noemer valt. Enkele indrukken van die avond in tekst, beeld en natuurlijk geluid.

De muzikale performance Sileen luidde het begin van de avond in. In deze soundscape van Rutger Zuydervelt ging een grote groep leerlingen van de Muziekacademie van Mol in dialoog met elektronische geluiden die uit boxen klonken. De jonge muzikanten wisten een wonderbaarlijke sfeer te scheppen die er nog de hele avond zou blijven hangen. Het eerste optreden al zorgde voor verstilling bij de kiosk voor Oud-Dommelhof. Deed je je oren dicht, leek de zon al onder.

En wanneer de zon écht onder was, lichtte daar bij de kiosk de grote maan op. In het donker werd ze haast een echte maan, maar dan heel dichtbij. Een decorstuk achter het podium, een vreemde ontmoetingsplek ook. Naast de maan musiceerden de hele avond non-stop muzikanten met zin voor avontuur. Uit diverse hoeken kwamen de muzikanten, jong en oud, uit Neerpelt, uit Brussel of uit Nederland.
2-oortreders-duo-1-web
Na de groep jonge leerlingen trokken Valery Vermeulen en Se_Ren_Dip (een trio met gitaar, sax en cello) de aandacht. Data uit de ruimte, omgezet in klank, net zoals ruimteschepen blijkbaar zelf doen: informatie versturen als geluid. Op die geluidsgolven speelde Se_Ren_Dip een soundscape. Helemaal anders dan de akoestische klank van de jonge muzikanten eerder op de avond, maar even nachtelijk en kosmisch.

Dat ook veel kinderen wilden proeven van de nachtelijke klanken, was te zien in het open atelier van Eric Van Osselaer. Speciaal voor hen bouwde hij Musiscopes, instrumenten die meer iets van ruimteschepen hadden, bizarre kosmische klanken maakten, te beluisteren met een stethoscoop. Klanken die trouwens niet enkel de kinderen konden bekoren…

4-oortreders-duo-3-web

In het atrium stonden eerder al Jeroen Uyttendaele en Dewi de Vree met hun audiovisuele performance Ground. Met houtskool tekenden ze lijnen en vlakken op papier, die ze vervolgens gebruikten om een elektronisch klanksysteem aan te sturen. Het resultaat was voor het oog en het oor prachtig.

5-ground

Na hen werd in het atrium Room D opgesteld. Die fictieve kamer was een ‘belevingsruimte’ waarin acht deelnemers een koptelefoon van de kapstok moesten halen en met die hoofdtelefoon het podium op gingen. Zij kregen eenvoudige instructies om door de ruimte te bewegen (“ga naar de volgende markering en draai in de richting van de rode stip”). Maar de instructies waren niet enkel praktisch: dezelfde stem vroeg je ook bepaalde taferelen voor de geest te halen en zo in je herinneringen te graven. Bovendien ontstond een boeiende interactie tussen al wie op het podium stond. De deelnemers kregen immers verschillende instructies, veranderden van plaats doorheen de ruimte, sloten en openden hun ogen, keken elkaar aan.

6-oortreders-duo-6-web7-oortreders-duo-4-web

Veel van wat er tijdens OORtreders te horen en te zien was, was onverwacht experiment. Zo ook Tasteful Turntables, waarin Lars en Nikolaj Kynde telkens twaalf personen uitnodigden om te proeven van de creaties van chef-kok Maette Martinussen. Het is een geestig onderzoek naar het verband tussen wat je proeft en wat je hoort. Terwijl je de amuses van een draaitafel neemt en proeft, luister je naar een compositie. Vijf keer hetzelfde hapje blijkt niet telkens hetzelfde te smaken als je er andere muziek bij hoort.

Enkele geluidskunstenaars verbleven tien dagen in Klankenbos om er te werken aan een reeks installaties verspreid in het bos. Songline was een nachtelijke wandeling doorheen het aardedonkere bos. Op zoek naar een bizarre relatie tussen techniek en natuur, lieten de kunstenaars hier en daar een installatie oplichten, een elektronische soundscape weerklinken. De verstilling van het bos zelf ging een dialoog aan met de werken en leek gaandeweg misschien zelfs de bovenhand te halen.

9-soundline10-oortreders-duo-5-web11-oortreders-duo-2-web

OORtreders bespeelt de zintuigen als geen ander festival. En dan heb ik het niet eens over alle stukken gehad. Mars II was een indrukwekkende performance waarin beeld én klank van het pianospel catastrofaal ten onder gaan in een regen van as. In de video-installatie Listen To Me van Stijn Demeulenaere kon het publiek kijken naar het luisteren – u leest het goed. En in twee soloperformances draaide Cathy van Eck het gesticuleren van muzikanten om: niet de beweging volgde uit de klank, maar het bewegen genereerde de muziek. Tijdens OORtreders ga je op zoek naar de grens tussen muziek en andere kunst en ontdek je dat die helemaal niet bestaat.

12-maan

Door Emmanuel van der Beek

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Klankenbos, OORtreders, Samhain, Uncategorized, Voor muzikanten en kunstenaars

Ten years of sound art in public spaces

Campagnebeeld voor website-01

On Sunday 18th October, Musica celebrated the tenth anniversary of Klankenbos. After a decade of creating art in the open air, Klankenbos still defies categorisation in the world of sound art. There is no other collection like it in Europe. It is true that contemporary art museums are paying more attention to sound art today than they used to, but often only to a limited extent and within the confines of their four walls. Neither do the many sound art exhibitions and festivals in our region offer a permanent collection with free admission like Musica’s Klankenbos. Among the trees of the Provinciaal Domein Dommelhof in Neerpelt are sixteen unique and extremely diverse pieces of sound art by Belgian and – especially – foreign artists, in relatively quiet surroundings. So we have every reason to celebrate.

The sound installations in Klankenbos are not works of art that have been purchased, but unique creations developed for a specific location in the woods, designed in harmony with nature and the acoustic environment. This interaction has resulted in the sound artists and other artists building up a close relationship with the site. So they responded enthusiastically to the invitation to come back to Neerpelt on 18th October for an afternoon of sound art, music, poetry and quiet in the open air.

(c) Kristof Vrancken

(c) Kristof Vrancken

(c) Kristof Vrancken

(c) Kristof Vrancken

Paul Panhuysen’s Kanariestudio and Pierre Berthet’s Houses of Sound date back to 2005, making them the oldest installations in Klankenbos.

Living sound exhibition

The artists also got the chance to show off their other talents besides making sound installations: some of them have a background as a musician or performer as well. It was exciting to watch live performances by Erwin Stache (Konversation), Rozalie Hirs (Curvices) and Tony di Napoli (Chaise Résonnante) at various locations in Klankenbos.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

In a series of short live acts, Erwin Stache showed that humour and electronic music make an excellent combination. Pressing his face between sensory iron rods or playing with beeping and crunching noises, Stache captivated listeners of all ages without compromising his artistry. On the same stage, the composer and poet Rozalie Hirs balanced on the vague border between sound and poetry with a mixture of electronic soundscapes and spoken texts. Her performance corresponded closely to the presentation of her poetry collection Het laat zich niet vangen (published by Uitgeverij P), with ten texts pondering the relationship between humans, sound and environment.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

A little further away, Tony di Napoli translated the principle behind his installation Chaise Résonnante into a live performance: he produced sound out of stones using resonators, subtly filling the banks of the Dommel with humming microtonal frequencies. Peter Jacquemyn treated us to a repeat performance of his Long String(s), which was on the programme for Samhain 2012, on the Finnish trail. All afternoon, these live interventions mingled with the subtle sound environment of the permanent collection. That collection was highlighted even more during 10 Years of Klankenbos with free tours for visitors of all ages.

(c) Gerard Coenen

(c) Gerard Coenen

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras


An ear for young talent and promising artists

As is so often the case at Musica, we paid special attention to young creators. Klankenbos resident Stijn Demeulenaere created a customised soundscape for the wood in Radio Forest, which he performed with live processing on two occasions for the listeners who had gathered around him in the hut.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

Indoors, in Dommelhof Theatre, visitors got a sneak preview  of the multiplayer game environment Attr-X by Yvan Vander Sanden, who has developed several interactive applications for Musica in the past. This first-person game (work in progress) allows players to experiment with all kinds of sound-producing objects and crazy sound effects.

Five participants in Musica’s international composition course SoundMine also took to the stage at 10 Years of Klankenbos: Umut Eldem, Liesbet Decrock, Carlos Brito Dias, Cem Özcelik and Cyriel de Clippel. These promising composers had the chance to compose a piece this year for the famous Logos Foundation robot orchestra. The results of the process were performed live by a mechanical piano, cornet and snare drum.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

As for young children and toddlers: they could have the time of their lives in the shower of hearts that made up the children’s installation LOVE SONG KLANKENBOS that was created in Klankenbos over the summer. During a sound treasure hunt, almost a thousand children from all over Flanders contributed a heart with their unique sound to this artwork, which was made as part of the Schatten van Vlieg campaign (with Cultuurnet and ChampdAction).

(c) Gerard Coenen

(c) Gerard Coenen


Klankenbos is growing

During the official closing event at 10 Years of Klankenbos, Musica’s director, Paul Craenen, emphasised that Klankenbos is not a static exhibition but a constantly evolving laboratory where amateurs and professionals can experiment with sound. That was also reflected in the programme, with the presentation of no less than four new installations.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

Two of the new installations are mobile, in the sense that they are not really a fixed part of the Klankenbos collection but can be set up during external festivals and events. One is a monumental PVC instrument created by the Logos Foundation that allows children, parents and musicians to make music together, and the other is a new version (in fact the third) of the Self-Simulator. The latter is a wearable art work based on a concept by Simon Steen-Andersen.

(c) Gerard Coenen

(c) Gerard Coenen

Bart van Dongen’s virtual listening walk has also been added to the Klankenbos collection. This interactive sound walk is part of the World War One Sound Route and can be experienced using a GPS-based app.

As the icing on the cake, Musica presented a brand new physical installation by the Belgian sound artist Laura Maes. In collaboration with the Logos Foundation, she created a musical toy for the open-air playground Scoutsrally beside Klankenbos. This allows Klankenbos to go literally beyond its own borders. Liglicht is a public bench that reacts to light. By covering part of the surface, the intensity of the light is reduced, influencing the patterns of sound.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras


Looking forward to 20 years of Klankenbos?

The Klankenbos adventure is far from over. Musica is planning many more activities in 2016 based on musical discovery and participation in and around Klankenbos. An important aspect of this is the residency programme. In the spring, students from the RITCS in Brussels will come to Klankenbos for inspiration and young artists from the Dutch sound collective Soundlings will take their turn in the autumn.

We are also looking forward to an updated range of activities for various target groups in the spring, and the national meeting of the Federation of Tourist Guide Associations in the summer. Last but not least, Musica and Dommelhof are organising an event around transdisciplinary art, with the focus on sound. Be sure to note Saturday 22 October 2016 in your diary!

10 years of Klankenbos was organised by Musica, Impulse Centre for Music in partnership with Provinciaal Domein Dommelhof, Gonzo Circus, UiTmetVlieg.be, the town of Neerpelt, Kunstacademie Noord-Limburg, PNEM Sound Art Festival and BesteBuren.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder -English, 10 jaar Klankenbos, Klankenbos, Klankinstallatie, Schat van Vlieg

10 jaar klankkunst in de publieke ruimte

Campagnebeeld voor website-01

Op zondag 18 oktober vierde Musica het 10-jarige bestaan van Klankenbos. Na een decennium van creëren in openlucht is Klankenbos nog steeds een buitenbeentje in de wereld van de klankkunst. Er bestaat namelijk geen vergelijkbare collectie in Europa. Weliswaar besteden musea voor hedendaagse kunst vandaag meer aandacht aan geluidskunst dan voorheen, vaak blijft dit relatief beperkt in omvang en bovendien begrensd door vier muren. Ook de vele klankkunstexposities of -festivals in onze contreien bieden geen permanente collectie die gratis toegankelijk is zoals Musica’s Klankenbos. Tussen de bomen van Provinciaal Domein Dommelhof in Neerpelt huizen in relatieve rust zestien unieke en uiterst diverse geluidskunstwerken van kunstenaars uit binnen- en vooral buitenland. Reden genoeg voor een feestje dus.

De klankinstallaties in Klankenbos zijn geen aangekochte kunstwerken, maar unieke creaties die ontwikkeld werden voor een specifieke plek in het bos en in harmonie met de natuur en akoestische omgeving werden vormgegeven. Door deze wisselwerking bouwden de betrokken (klank)kunstenaars een nauwe band op met het domein. Ze gingen dan ook graag in op de uitnodiging om op 18 oktober opnieuw naar Neerpelt af te zakken voor een namiddag vol klankkunst, muziek, poëzie en stilte in openlucht.

(c) Kristof Vrancken

(c) Kristof Vrancken

(c) Kristof Vrancken

(c) Kristof Vrancken

De Kanariestudio van Paul Panhuysen en Houses of Sound van Pierre Berthet dateren uit 2005 en zijn daarmee de oudste installaties in Klankenbos.

Levende klanktentoonstelling

De kunstenaars kregen bovendien de kans om te tonen wat ze nog meer in hun mars hebben naast het maken van klankinstallaties. Sommige onder hen hebben namelijk ook een achtergrond als muzikant of performer. Zo brachten Erwin Stache (Konversation), Rozalie Hirs (Curvices) en Tony di Napoli (Chaise Résonnante) verrassende live performances op verschillende locaties in Klankenbos.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

In een reeks van korte live optredens toonde Erwin Stache dat humor en elektronische muziek prima samengaan. Zijn gezicht drukkend tussen sensorische ijzeren staven of spelend met piep- en knars-geluidjes, kon Stache zowel jong als oud bekoren, zonder aan artistiek sérieux in te boeten. Op datzelfde podium balanceerde componist en dichter Rozalie Hirs dan weer op de vage grens tussen klank en poëzie met een mix van elektronische soundscapes en spoken word. Hiermee sloot de performance nauw aan bij de voorstelling van de gedichtenbundel Het laat zich niet vangen (i.s.m. Uitgeverij P), met 10 teksten die mijmeren over de relatie tussen mens, klank en omgeving.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

Iets verderop vertaalde Tony di Napoli het principe van zijn installatie Chaise Résonnante in een live gegeven: hij bracht natuurstenen aan het klinken via resonatoren en vulde zo subtiel de oevers van de Dommel met zoemende microtonale frequenties. Peter Jacquemyn mocht dan weer zijn Long String(s), ook al op het programma van Samhain 2012, overdoen aan de Finse piste. Op die manier versmolten een namiddag lang live interventies met het subtiele klankbeeld van de permanente collectie. Die collectie werd tijdens 10 jaar Klankenbos bovendien extra in de schijnwerpers gezet met gratis rondleidingen voor jong en oud.

(c) Gerard Coenen

(c) Gerard Coenen

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras


Oor voor jong talent en beloftevolle kunstenaars

Zoals vaak bij Musica ging er bijzondere aandacht uit naar jonge makers. Klankenbosresident Stijn Demeulenaere creëerde een soundscape op maat van het hout van Radio Forest, die hij tweemaal live bewerkte voor de toehoorders die zich in de hut rond hem verzameld hadden.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

Binnen in Theater Dommelhof konden bezoekers zich in avant-première uitleven in de multiplayer game omgeving Attr-X van Yvan Vander Sanden, die voor Musica al verschillende interactieve applicaties ontwikkelde. Dit first-person spel (work in progress) laat toe om te experimenteren met allerlei klinkende objecten en verregaande geluidseffecten.

Ook vijf deelnemers van Musica’s internationale compositiestage SoundMine kregen een podium tijdens 10 jaar Klankenbos: Umut Eldem, Liesbet Decrock, Carlos Brito Dias, Cem Özcelik en Cyriel de Clippel. Deze beloftevolle componisten kregen dit jaar de kans om te componeren voor het befaamde robotorkest van Stichting Logos. De resultaten van hun traject werden live uitgevoerd door een mechanisch bespeelde piano, cornet en snare drum.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

De allerkleinsten konden zich dan weer volledig uitleven in de hartjesregen van de kinderinstallatie LOVE SONG KLANKENBOS, die tijdens de zomermaanden werd opgebouwd in Klankenbos. Via een klankenzoektocht voegden bijna 1000 kinderen van over heel Vlaanderen een hartje met hun unieke geluid toe aan dit kunstwerk, dat in het kader van de Schatten van Vlieg campagne gerealiseerd werd (i.s.m. Cultuurnet en ChampdAction).

(c) Gerard Coenen

(c) Gerard Coenen


Klankenbos breidt uit

Tijdens het officiële slotmoment van 10 jaar Klankenbos benadrukte Musicadirecteur Paul Craenen dat Klankenbos geen statische tentoonstelling is, maar een steeds evoluerend labo waar amateurs en professionelen met klank kunnen experimenteren. Dat weerspiegelde zich ook in het programma met de presentatie van maar liefst vier nieuwe installaties.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras

Twee van die nieuwe installaties zijn mobiel, in die zin dat ze eigenlijk geen vast onderdeel uitmaken van de Klankenbos-collectie, maar opgesteld kunnen worden tijdens externe festivals en evenement. Het gaat om een monumentaal, door Stichting Logos vervaardigd PVC-instrument dat kinderen, ouders en muzikanten samen laat musiceren, en om de (inmiddels derde) versie van de Self-Simulator. Die laatste is een draagbaar kunstwerk naar een concept van Simon Steen-Andersen.

(c) Gerard Coenen

(c) Gerard Coenen

Ook de virtuele luisterwandeling van Bart van Dongen werd toegevoegd aan de collectie van Klankenbos. Deze interactieve geluidswandeling maakt deel uit van de Klankroute Wereldoorlog I en kan via een GPS-gestuurde app ervaren worden.

Als kers op de taart stelde Musica een gloednieuwe fysieke installatie van de Belgische kunstenaar Laura Maes voor. In samenwerking met Stichting Logos creëerde zij een muzikaal speeltuig voor de openluchtspeeltuin Scoutsrally, naast Klankenbos. Hiermee treedt Klankenbos letterlijk uit zijn grenzen. Liglicht is een publieke zitbank die reageert op licht. Door een deel van het oppervlak af te dekken, vermindert de intensiteit van het licht en wordt het verloop van de klank beïnvloed.

(c) Marc Ras

(c) Marc Ras


Op naar 20 jaar Klankenbos?

Het avontuur van Klankenbos is nog lang niet ten einde. Ook in 2016 plant Musica weer heel wat activiteiten rond muzikale ontwikkeling en participatie in en rond Klankenbos. Een belangrijk onderdeel daarvan blijven de residenties. In het voorjaar zullen studenten van het Brusselse RITCS inspiratie komen opdoen in Klankenbos terwijl in het najaar de jonge kunstenaars van en het Nederlandse geluidscollectief Soundlings aan de beurt zijn.

Verder is het uitkijken naar het vernieuwde activiteitenaanbod op maat van verschillende doelgroepen in het voorjaar en de nationale bijeenkomst van de Federatie Toeristische Gidsenverenigingen in de zomer. Last but not least organiseert Musica i.s.m. Dommelhof een evenement waar transdisciplinaire kunst centraal zal staan, met focus op geluid. Noteer alvast zaterdag 22 oktober 2016 in je agenda!

10 jaar Klankenbos was een organisatie van Musica, Impulscentrum voor Muziek i.s.m. Provinciaal Domein Dommelhof, Gonzo Circus, UiTmetVlieg.be, gemeente Neerpelt, Kunstacademie Noord-Limburg, PNEM Sound Art Festival en BesteBuren.

1 reactie

Opgeslagen onder 10 jaar Klankenbos, Klankenbos, Klankinstallatie